De luxe van een huis dat voor je werkt: wat kost een slim huis eigenlijk?

In 5 afleveringen leg ik alles uit over het slimme huis en in deze 2e aflevering beantwoord ik de vraag; wat kost een slim huis?

Wat kost het om een huis slim te maken en met welke andere kosten heb je te maken met een slim huis?

Bij een slim huis gaat het niet alleen over de kosten maar ook wat het oplevert!

In de vorige aflevering heb ik uitgelegd wat een huis slim maakt en dat is samengevat:

• belangrijkste: het hart van een slim huis is de automatisering van taken, jouw leven comfortabeler maken;
• apparaten moeten (lokaal) met elkaar kunnen samenwerken;
• gebruik een systeem wat lokaal (jouw eigen netwerk) werkt, dus niet via de cloud;
• een overzichtelijk en aanpasbaar dashboard voor op je desktop, laptop, tablet of telefoon.

Heb je al wat apparaten die via de cloud werken, geen probleem. Maar als je verder wilt uitbreiden raad ik de cloud af! In de video van aflevering 1 maak ik duidelijk waarom.

Een slim huis met alleen maar apparaten die via de cloud kunnen worden bediend is niet alleen een privacy risico, maar ook traag, beperkt in het automatiseren van taken en het belangrijkste, het is niet van jou!

De leverancier of de eigenaar van de cloud kan op elk moment functies aanpassen, weghalen en zelfs de hele dienst stoppen. Daar zijn inmiddels genoeg voorbeelden van.

Dan blijven er in het aanbod van slimme systemen er voor mij eigenlijk maar 2 over en dat zijn Homey en Home Assistant.

Mijn keuze is Home Assistant, kort samengevat:

1. Homey is “closed source” ofwel, het is een product van LG (ja, die van o.a. televisies) dus LG bepaalt wat er (niet) gebeurt en als LG er geen zin meer in heeft zal je iets anders moeten zoeken en opnieuw beginnen.
   Home Assistant is daarentegen “open source” en in een stichting ondergebracht in Zwitserland zodat het nooit kan worden opgekocht, commercieel worden of zomaar verdwijnen.
2. Home Assistant is flexibeler als het gaat om dashboards en integraties.
3. Tenslotte, Home Assistant heeft de grootste gebruikersgroep ter wereld waardoor het kan rekenen op betrouwbaarheid (transparantie) en voortdurende ontwikkeling.

Het volledige overzicht kan je hier lezen.

Bekijk deze aflevering 2 op YouTube

Wat zijn de basiskosten van een slim systeem?

Een goed werkend lokaal netwerk is essentieel om een slim systeem te installeren. De grootste kans op storingen en frustratie is een niet goed werkend Wifi systeem of een router die het eigenlijk niet goed aankan.

De meeste mensen hebben inmiddels een lokaal netwerk waar het internet via de router binnenkomt en wordt verdeeld via kabels of Wifi.

Helaas zie ik dat het lokale netwerk te vaak niet goed is ingesteld of de dekking door het huis niet goed is geregeld en dat heeft invloed op de betrouwbaarheid van jouw slimme systeem.

Ik ga er in dit artikel vanuit dat het lokale netwerk er al is en goed functioneert. Deze kosten beschouw ik derhalve als exclusief ofwel niet meegenomen in onderstaande berekening!

SmartMaker controleert altijd samen met jou of alles goed werkt voor de installatie. Zo ontstaat er geen discussie achteraf.

Om een slim systeem zoals Home Assistant te installeren is een kleine server nodig en 1 of meerdere antennes.

Een kleine server is een computer (zonder beeldscherm) waarbij een instapmodel tussen 150 en 300 kost. Daarnaast gaan we naast het lokale netwerk (meestal Wifi) gebruik maken van nog een ander netwerk en dat heet Zigbee. Er zijn ook andere mogelijkheden zoals Z-Wave of Matter maar om het overzichtelijk te houden kies ik enkel voor Zigbee. Ik kom daar verderop nog op terug.

Als je zoekt op het internet zie je dat mensen die zelf Home Assistant (HA) installeren een zogenaamde Raspberry Pi gebruiken. Deze (een Home Assistant Green) kan je compleet met HA reeds geïnstalleerd en een SSD schijf kopen voor rond de €150. Alternatief is een mini-pc die ook vanaf €150 zijn te krijgen echter moet daar de software nog op worden geïnstalleerd.

Er is heel veel op internet te vinden hoe je Home Assistant installeert en configureert. SmartMaker is er voor die het of niet willen of niet kunnen.

En nu aan de slag!

Veel hobbyisten met kennis van computers kunnen met de hulp van het Home Assistant gebruikersforum de installatie zelf doen maar ik raad het af als je die kennis niet hebt. Het is een eenmalig proces wat je doorloopt wat je daarna waarschijnlijk niet meer doet.

Bij SmartMaker rekenen we daar een vast bedrag van €150 voor omdat na de configuratie ook meestal de eerste apparaten worden aangesloten om een correcte werking te garanderen. Het geheel duurt tussen de 2 en 3 uur.

Daarna is het installeren van extra slimme apparaten redelijk eenvoudig en met wat hulp de eerste keer, ook goed zelf te doen.

Onder installatie en configuratie valt het volgende:

• Bestaande router instellen met een vast adres voor de server;
• Home Assistant (HA) installatie afronden met gebruikers;
• Installatie Zigbee antenne;
• belangrijkste integraties en apps zoals HACS, MQTT en Voice Assistant installeren;
• Eerste Zigbee en Wifi apparaten koppelen;
• Basisversie van het dashboard.

Hierna werkt HA en de app is geïnstalleerd op telefoon(s). Installatie op een desktop of tablet is niet nodig omdat het dasboard via een URL (webpagina) is te bereiken.

Wat is ook alweer Zigbee?

Ik zou nog terugkomen op die Zigbee antenne. In dit artikel beschrijf ik wat de verschillende termen zoals Zigbee, Z-Wave, Bluetooth en Matter betekenen maar in het kort komt het er op neer dat de meeste slimme apparaten die op een batterij werken geen Wifi hebben om met het systeem en andere apparaten te kunnen communiceren.

Wifi verbruikt veel energie en daardoor zou de batterij snel leeg zijn. Bovendien geven Wifi apparaten zelf het signaal niet door en al die andere protocollen doen dat wel.

Zigbee is al lang een “open” standaard (protocol) voor slimme apparaten en mag door fabrikanten gratis worden gebruikt echter mogen zij daarbij ook aanpassingen maken wat betekent dat Zigbee apparaten – onderling – niet altijd vlekkeloos met elkaar communiceren. Je hebt misschien weleens van een hub gehoord? Dat is een apparaat van de fabrikant om dit probleem te omzeilen en ook om met Wifi te verbinden voor een cloud-service.

Z-wave is bijvoorbeeld een gesloten protocol maar wordt daardoor door veel minder fabrikanten gebruikt.

Matter is simpel gezegd de laatste standaard in ontwikkeling en gebaseerd op Zigbee en heeft als doel ervoor te zorgen dat apparaten van verschillende fabrikanten altijd met elkaar – lokaal – kunnen communiceren.

Matter belooft veel goeds maar is nog in ontwikkeling waardoor apparaten vaak niet alle functies kunnen ondersteunen zonder hulp van andere software dus voorlopig zijn er nog volop Zigbee apparaten te krijgen die overigens een stuk goedkoper zijn.

Voor Home Assistant maakt het allemaal niets uit. Via 1 Zigbee antenne kunnen nagenoeg alle Zigbee apparaten, van verschillende merken en zonder hub, worden geïnstalleerd. Heb je liever of ook Z-Wave, dan gebruik je een Z-wave antenne.

Matter is een beetje anders. Ook naadloos te integreren in Home Assistant via een Thread Border Router of Wifi. Let op wat op het product staat –> Matter over Thread OF Matter over Wifi.

Zoek op deze website op Matter en dan lees je alle details.

Bezoek aan huis is niet nodig. Installatie kan op afstand door middel van een videogesprek.

Wat zijn de meest voorkomende slimme apparaten en wat kost dat?

In dit artikel lees je wat de meest voorkomende automatiseringen zijn in een slim huis. Ik ga die hieronder gebruiken om de kosten te berekenen.

Om de vraag wat kost een slim huis te beantwoorden neem ik een “gemiddeld” huis met een gemiddeld oppervlak van 60m2 per verdieping. Vervolgens schat ik het aantal apparaten per verdieping en bereken ik de kosten per verdieping.

Sommige kosten zoals centrale energiemeting is voor het hele huis en niet per verdieping maar dat vermeld ik erbij.

Kosten voor uitbreiding zoals meerdere verdiepingen of nog een paar extra apparaten ergens anders zullen dus veel lager zijn omdat de basis staat.

De kosten per verdieping geeft een handreiking voor jou om zelf te bepalen wat de kosten over een heel huis of appartement zou zijn.

De aantallen hieronder  – PER VERDIEPING – zijn geschat op basis van ervaring.

• Verlichting ~ €300
• Energiebeheer (en verwarming & klimaat) ~ €500
• Beveiliging ~ €375
• Comfort & Routines ~ €0 (*)

(*) Hier kan ik geen gemiddelde bedragen voor geven omdat de kern van een slim huis het automatiseren van taken is en die software is gratis in Home Assistant. In het kort samengevat; de meest gangbare simpele automatiseringen zijn in een paar minuten gemaakt.

Voor wat betreft het maken (programmeren) van automatiseringen is Home Assistant een Zwitsers zakmes. De mogelijkheden zijn eindeloos en dat maakt het ook gelijk lastig voor mensen zonder enige programmeerervaring om ermee aan de slag te gaan.

Het hangt een beetje af van wat er allemaal aan condities zijn om bepaalde taken uit te voeren. Het op een bepaalde tijd aan of uitschakelen van een apparaat is simpel en nagenoeg voor iedereen in een paar minuten te doen. Het berekenen van bijvoorbeeld een variabele prijs en die dan gebruiken in wisselende omstandigheden om apparaten aan te sturen vereist eerst denkwerk en dan programmeren en testen.

Voor SmartMaker is niets te complex. Dat geldt niet alleen voor het maken van een automatisering maar ook voor het maken van oogstrelende dashboards.

Verlichting ~ €300

Eigen huis – bestaande verlichting

Heb je bestaande verlichting (zogenaamde domme lampen) die je alleen wilt automatiseren (aan/ uitschakelen & dimmen), dan heb je alleen slimme wandschakelaars en wat slimme knoppen of afstandsbedieningen nodig.

Slimme wandschakelaars kosten rond de €25-35 per stuk en €15 voor de knoppen of afstandsbedieningen.

Gemiddeld zullen tussen de 3 en 6 schakelaars geplaatst moeten worden plus wat knoppen om op wat handige plekken te leggen om routines uit te voeren.

Je bent dan iets goedkoper uit dan de €300 maar voor het plaatsen van een wandschakelaar is een elektricien nodig of een handige klusser!

Huurhuis en/ of slimme lampen

Heb je een bijvoorbeeld een huurhuis dan mag het (zelf) inbouwen van een slimme schakelaar niet en kan je losse slimme spotjes (GU10) of lampen (E14 of 27) kopen.

Deze werken meestal via het Zigbee protocol en daar hebben we al een antenne voor.

Ander voordeel is dat deze slimme lampen dimbaar zijn, instelbaar qua kleur en je deze zelf kan installeren!

Deze lampen kosten gemiddeld €15 (vanaf €10-35) per stuk en daar heb je er al snel 15 van nodig plus wat slimme knoppen. De wandschakelaar heb je dan niet meer nodig want de lampen hebben altijd spanning nodig maar verbruiken weinig stroom.

Nog wat bewegingssensoren die ook lichtsterkte kunnen meten en dan zijn we compleet.

Weet je nog dat je vroeger op het toilet moest zwaaien om het licht aan te houden? Dat hoeft inmiddels niet meer met de huidige bewegingssensoren

Slimme knoppen!

Waarom die slimme knoppen? Deze slimme knoppen of afstandsbedieningen zijn reuze handig als je even geen spraakcommando kan geven of een telefoon bij de hand hebt.

Je kan ze overal neerleggen, in je zak steken, werken op een batterij en je kan er allerlei handige routines mee uitvoeren.

Bijvoorbeeld bovenaan de trap neerleggen om alle lichten beneden uit te doen. Je hoeft geen wandschakelaar meer aan te raken!

Energiebeheer (en verwarming & klimaat) ~ €500

De slimme meter van het energiebedrijf of het waterbedrijf kennen we allemaal maar die mogen we (helaas) niet direct aftappen. Dat kan wel via een omweg (een P1 meter / DSMR) of zelf een slimme (energie)meter plaatsen.

Via het dashboard kan je dan ook zien wat je actueel en historisch verbruik is en door het plaatsen van andere energiemeters heb je ook inzicht in welke apparaten wat verbruiken of aanstaan.

Ook kan het eventuele gasverbruik inzichtelijk gemaakt worden en natuurlijk de opwek en verbruik van je opgewekte stroom door de zonnepanelen.

Er zijn ook meters om je waterverbruik inzichtelijk te maken.

Kortom, in Home Assistant is er haast geen limiet op wat je allemaal kan bijhouden en laten zien op een dashboard maar zoals eerder aangegeven, het draait om automatiseren van taken!

Met al deze data kunnen we slimme dingen doen die je geld opleveren!

Nu denk je misschien, wat moet ik met dat meten?

Daarmee weet het slimme systeem welke  apparaten aan of uitgeschakeld moeten worden maar ook om waarschuwingen te geven wanneer er bijvoorbeeld onbedoeld apparaten nog aanstaan.

Laat ik de belangrijkste apparaten eens op een rijtje zetten met de kosten.

Met een slim huis kun je serieus besparen, vooral op verwarming (15-20% met een slimme thermostaat) en verlichting (tot 90% met LED), en zelfs honderden euro’s extra door slim laden van elektrische auto’s en apparaten dankzij dynamische tarieven. De totale besparing hangen af van je huis en gewoontes, maar een combinatie van slimme thermostaten, radiatorknoppen, LED-verlichting en apparaten die je zelf uitschakelt, levert aanzienlijke winst op je energierekening op.

Beveiliging ~ €375

Met – naar schatting – meer dan 1,2 miljoen slimme deurbellen in Nederland (2023/2024) is het niet de vraag of we ze willen hebben maar hoe slim zijn deze deurbellen nu eigenlijk?

Antwoord: zonder een slim huis, “een beetje dom”.

Niets zo ergerlijk als een melding van je camera niet klopt. Hier kan je bijvoorbeeld een bedrijf als Verisure voor inschakelen en dan lopen de jaarlijkse kosten richting de €1000,=

Je wilt bij een melding wel gelijk zelf ook een goed beeld hebben van wat er is gebeurd. De meeste apps sturen een foto of kort filmpje maar als die foto via de cloud komt dan is er een risico dat deze niet aankomt of te laat want dit is afhankelijk van het cloud-bedrijf.

Stel het is serieus, welke actie wordt er dan genomen? Acties door een bedrijf als Verisure worden doorgestuurd naar de politie maar komen die direct?

Met Home Assistant gebeurt dit allemaal binnen het systeem en wordt gebruik gemaakt van lokale AI om foto’s te analyseren. Dit gebeurt niet alleen voor de deurbelcamera maar voor elke camera die in het systeem is opgenomen, ongeacht van welk merk. Je bent dus niet afhankelijk!

Vervolgens kunnen ook alle bewegingssensoren, raam en deursensoren maar ook rookmelders worden opgenomen in het beveiligingssysteem. Je hergebruikt dus apparaten die je al hebt voor andere functies.

De enige voorwaarde om een camera in Home Assistant te koppelen is dat de camera lokaal de data kan versturen op het netwerk. Dit heet RTSP of ONVIF. Verder heb je niets meer nodig, geen account, geen app, niets.

De beelden (via RTSP of ONVIF) worden door de Frigate software geanalyseerd en Home Assistant verwerkt de acties direct dus:

1. Geen valse meldingen;
2. Direct een foto en video;
3. Acties starten zoals lichten aan en uitschakelen, geluiden afspelen en sirenes starten.

Net als de slimme deurbel groeit de markt voor slimme sloten ook hard.

Handig, iemand tijdelijk toegang geven als je er niet bent, automatisch op slot op een bepaalde tijd, automatisch van het slot als jij in de buurt bent en natuurlijk, koppelen met je alarm in Home Assistant.

Slimme sloten zijn niet goedkoop maar dat is een goede kwaliteit slot ook niet. Er zijn ook slimme sloten die je “over” je bestaande slot kan monteren.

Voordelen slimme beveiliging

• Alarm via camera’s → lampen laten knipperen, sirenes of melding op smart speaker;
• Reeds bestaande slimme sensoren zoals beweging of raam- en deursensoren moeiteloos koppelen in Home Assistant;
• Automatische deurvergrendeling zodra het huis leeg is of bij bedtijd;
• Pushmelding wanneer deur of raam openstaat terwijl alarm actief is;
• Automatische inschakeling camera’s of sirene bij detectie van beweging (indien niet thuis);
• Gratis terwijl clouddiensten waar je vaak voor moet betalen niet zo betrouwbaar zijn en minder mogelijkheden hebben.

Nadelen slimme beveiliging

• Alleen camera’s met ondersteuning voor RTSP/ ONVIF;
• Vereist finetunen omdat de software de “omgeving moet leren”.

Comfort & Routines ~ €0

Is dat het dan? Het antwoord is nee want de ervaring leert dat als je eenmaal bent begonnen, steeds meer mogelijkheden ziet om taken te automatiseren en slimme apparaten toe te voegen.

Met bovengenoemde investering heb je in ieder geval de basis en deze moet je niet als kostenpost beschouwen maar als investering want enerzijds bespaar je geld door je huis slimmer te maken en stijgt ook de waarde want de toekomst is: een slim huis!

Over een paar jaar wonen we allemaal in een slim huis, dankzij de integratie van slimme apparaten die comfort, energiebesparing en gemak bieden via spraakbediening en apps, met slimme thermostaten, verlichting en beveiliging als populaire startpunten.

De ‘smart home’ of ‘het slimme huis’ is geen toekomstmuziek meer maar een realiteit die steeds toegankelijker wordt door onder andere Home Assistant.

De meeste mensen zijn wel bereid om minimaal €10.000 uit te geven voor het opknappen van een badkamer of een tuin wat in principe geen geld oplevert maar wel woonplezier dus wat is dan een investering van nog geen €2000,= waarbij je het voor een deel ook nog terugverdient naast het gemak en comfort? Dus wat kost een slim huis is meer de vraag welke investering je wilt doen om kosten te besparen en de waarde van je huis te vergroten?

Je hoeft het ook allemaal niet in een (1) keer te doen? Je kan beginnen met verlichting en dan zo verder uitbreiden.

Wie wil er geen gemak en comfort zoals  automatische gordijnen, zonneschermen, irrigatiesysteem, grasmaaiers, luchtreinigers, koelkasten, airfryers, koffiezetapparaten, robotstofzuigers, slimme kattenbakken en luikjes en nog veel meer!

Het aanbod is al overweldigend maar zoals met alles wat “smart” of “slim” is, hoe bestuur je dit allemaal en hoe werkt dat samen?

Daarom herhaal ik het nog een keer:

• belangrijkste: het hart van een slim huis is de automatisering van taken, jouw leven comfortabeler maken;
• apparaten moeten (lokaal) met elkaar kunnen samenwerken;
• gebruik een systeem wat lokaal (jouw eigen netwerk) werkt, dus niet via de cloud;
• een overzichtelijk dashboard voor op je desktop, laptop, tablet of telefoon.

Het maken van routines/ automatiseringen is voor een paar slimme apparaten nog wel te doen en ook via de cloud maar als het er meer worden en de eisen (lees condities) om een geautomatiseerde taak uit te voeren complexer worden loop je met een cloudoplossing vast en is het zelfs voor iemand met geen of weinig ervaring met IT een ware uitdaging.

Daarom is SmartMaker er voor diegene die wel een slim huis willen maar het niet zelf willen doen of, niet kunnen.

Voor SmartMaker is niets te complex met Home Assistant. Dat geldt niet alleen voor het maken van een automatisering maar ook voor het maken van oogstrelende dashboards.

In de volgende afleveringen:

3) Hoe begin je een slim huis en wat is ervoor nodig?

4) Onderhoud en uitbreiding van je slimme huis?

5) Wat is de toekomst van het slimme huis?